Tengsl við aðra í svipaðri stöðu, notkun vatns, náttúran og hvíld er það sem skiptir mestu í endurhæfingu gegn alvarlegri kulnun. Þetta er niðurstaða Margrétar Grímsdóttur, framkvæmdastjóra hjúkrunar á Heilsustofnun Náttúrulækningafélagsins, sem hún kynnti á Læknadögum 2026 í Hörpu í lok janúar. Erindi hennar nefndist „Langtíma áhrif endurhæfingar á Heilsustofnun eftir kulnun/örmögnun.
Kulnun er skilgreind sem heilkenni sem er afleiðing af langvarandi streitu á vinnustað. Einkennin eru orkuleysi eða örmögnun, andleg fjarvera í vinnu, neikvæðni og tortryggni með tilheyrandi minni afköstum. Örmögnun einkennist af óvenjulegri þreytu, pirringi og vonleysi. Örmögnun er viðbragði við langvinnu andlegu álagi og er áhættuþáttur hjarta- og æðasjúkdóma. Einkenni eru tilfinningaleg örmögnun, algjört orkuleysi og andleg þreyta eða heilaþoka.
Í úrtakinu voru 12 konur á aldrinum 40-60 ára sem allar voru í endurhæfingu á Heilsustofnun Náttúrulækningafélagsins í Hveragerði með mjög alvarleg streitueinkenni. Í endurhæfingunni reyndist best að mynda tengsl við aðra sem ganga í gegnum svipaða reynslu. Notkun vatns eins og jóga í vatni, sund, flot og heitt og kalt vatn eða svokölluð Kneipp-meðferð. Náttúran sem uppspretta styrks og ígrundunar skipti miklu máli og er þar vísað í vatn, fjöll, tré eða skóga og hafið svo dæmi séu tekin. Að gefa sér tíma til hvíldar reyndist einnig afar vel.
Sex mánuðum eftir útskrift voru 8 af 12 konum komnar aftur til vinnu. Tvær höfðu verið greindar með langvinna þreytu eða ME og tvær höfðu sagt upp störfum og treystu sér ekki til að snúa aftur til vinnu. Niðurstaðan er því sú að verulegar breytingar á daglegu lífi eru lykilatriði í bata. Mannleg hlýja og samkennd eru grunnstoðir bata og náttúran gegnir veigamiklu hlutverki í að endurheimta ró og innri styrk. Eftirfylgni og samfella skiptir miklu máli í bataferlinu.
