Að deyja frá betri heimi – Ævisaga Jónasar Kristjánssonar læknis. Kafli 2.2.
Jónas var fæddur á Snæringsstöðum í Svínavatnshreppi í Húnavatnssýslu 20. september árið 1870. Þar bjuggu foreldrar hans, Kristján Kristjánsson og Steinunn Guðmundsdóttir. Jónas var þriðja barn þeirra af þeim átta sem lifðu. Kristján og Ingibjörg voru honum eldri en yngri systkinin voru Guðmundur, Guðbjörg, Benedikt, Jóhannes og Frímann. Fjögur börn dóu í bernsku og eitt fæddist andvana.
Manntalið 1870 var gert árið sem Jónas fæddist. Þá eru fimmtán skráð til heimilis á Snæringsstöðum. Kristján bóndi er þá 38 ára og Steinunn kona hans 28 ára. Þrjú elstu börnin eru nýfædd, Kristján, Ingibjörg og Jónas. Þar býr einnig móðir bóndans, Guðbjörg Halldórsdóttir, þá 76 ára. Jafnaldra hennar er vinnukonan Sæunn Magnúsdóttir sem var fædd árið 1794 og hafði verið vinnukona víða og ráðskona á Snæringsstöðum um tíma. Tvær yngri vinnukonur voru á bænum, Guðrún Jóhannesdóttir 32 ára og Arnfríður Benjamínsdóttir 21 árs og tveir vinnumenn, Ólafur Þórðarson 27 ára og Sölvi Teitsson 18 ára. Marín Guðmundsdóttir er 14 ára léttastúlka, Benjamín Guðmundsson 42 ára lausamaður og Gísli Gíslason 6 ára niðursetningur.
Í manntalinu 1880, áratug síðar, eru sautján skráðir til heimilis að Snæringsstöðum. Bóndinn býr þar með konu sinni og átta börnum, auk móður húsfreyjunnar, Margréti Jónsdóttur. Tveir vinnumenn eru skráðir til heimilis á Snæringsstöðum, Sölvi Teitsson og Ólafur Baldvinsson og þrjár vinnukonur, Helga Gísladóttir, Guðrún Sigurðardóttir og Sigurbjörg Eggertsdóttir. Að auki er Sæunn gamla Magnúsdóttir skráð sem tökukerling, þá 86 ára gömul. Börnum hefur fjölgað mjög þennan áratug en vinnufólki fækkað að sama skapi.
Sóknarprestur átti að fara í húsvitjun á hvert einasta heimili í sinni sókn að minnsta kosti tvisvar á ári. Hann átti að kanna bæjarbraginn, hvort gott samlyndi væri milli heimilisfólks og hvetja til góðra siða. Hlutverk hans var jafnframt að kanna uppeldi barnanna og fylgjast með kunnáttu þeirra í lestri, kristindómi, skrift og reikningi. Jónas hefur lesið svokallað Helgakver sem var kristilegur barnalærdómur eftir séra Helga Hálfdánarson prestaskólakennara en því fylgdi ný þýðing Helga á Fræðunum minni eftir Martein Lúther. Barnalærdómurinn fólst aðallega í fullnægjandi kunnáttu í „aðalatriðum trúarbragðanna“ og þá fyrst og fremst í að kunna Helgakver nánast utanbókar, allar 140 blaðsíðurnar. Á þessum tíma var líka nýbúið að bæta við kröfum um skriftar- og reikningsþekkingu barna við fermingu.
Í húsvitjun frá árinu 1879 er Jónas skráður ófermdur enda aðeins níu ára en er sagður læs og kann þá hálft kverið utanbókar. Í húsvitjun árið 1883 er Jónas enn ófermdur en tekið fram að hann sé læs, kunni allt kverið og sé vel skrifandi. Ári síðar eða 1884 er Jónas fermdur. Þá kann hann kverið allt saman og skilur það ágætlega sem er besta einkunn þess tíma. Jónas er þar sagður góður í reikningi og fram kemur að hann hafi verið bólusettur gegn kúabólu árið 1871.
Kafli 1.1 „Láttu þá sjá“
Kafli 2.1 „Snæringsstaðir í Svínadal“
