Að deyja frá betri heimi – Ævisaga Jónasar Kristjánssonar læknis. Kafli 2.4.
Snæringsstaðir voru ein af mörgum jörðum í eigu Kristjáns ríka. Sonur hans og faðir Jónasar, Kristján Kristjánsson, gerðist sjálfseignarbóndi á Snæringsstöðum um það leyti sem faðir hans dó eða 1867. Kristján var getinn utan hjónabands, með vinnukonu eins og títt var í þá tíð og kallað hórdómsbrot. Á Snæringsstöðum bjó Kristján með konu sinni Steinunni Guðmundsdóttur. Hún var dóttir Guðmundar Ólafssonar á Kirkjubæ í Norðurárdal í Húnavatnssýslu og Margrétar Jónsdóttur. Bróðir Steinunnar var Jóhannes Nordal íshússtjóri og þóttu þau afar lík. Hann var þjóðkunnur og faðir Sigurðar Nordal prófessors. „Þau Snæringsstaðahjón, Kristján og Steinunn, voru atorku hjón og vel gefin, áhugasöm um framfarir og sjálfstæði þjóðarinnar.“
Kristján og Steinunn voru harðdugleg og komust lengstum vel af, þrátt fyrir mikla ómegð. „Faðir minn var kappsmaður eins og afi minn, Kristján í Stóra-Dal, en fór svo vel með það að varla gat prúðari mann eða stilltari heldur en hann. Hann var okkur börnunum mjög góður en krafðist líka mikils af okkur og hélt okkur til vinnu. Sjálfur var hann hinn mesti iðju- og dugnaðarmaður og féll aldrei verk úr hendi. Hann var mjög hjálpfús og örlátur og naut fyrir það mikilla vinsælda.“
Jónas læknir segir að hann hafi verið þrettán ára þegar hann var sendur eftir fiski á Skagaströnd fyrir smjör og einhvern pening. Fisksalinn dásamaði Kristján föður hans, sagði hann prýðismann sem ætti ekki marga sína líka. Verst þótti honum að Jónas litli var bara á einum hesti, því hann hefði gjarnan viljað láta Kristján fá tvær hestklyfjar af fiski.
Jónas segir reyndar að hjálpsemi föður síns og örlæti hafi ekki verið neitt einsdæmi meðal bænda í Svínadal. Öllum hafi þótt sjálfsagt að hlaupa undir bagga með öðrum ef með þurfti, hvort heldur það voru veikindi eða önnur vandræði sem steðjuðu að.
Minnisstætt er Jónasi þegar Guðmundur í Holti lá þungt haldinn og var vart hugað líf. Guðmundur var faðir Magnúsar sem átti eftir að verða einn nánasti samstarfsmaður Jónasar, fyrst sem sýslumaður á Sauðárkróki og síðar í stjórnmálum. Sveitungarnir höfðu skipst á að vaka yfir honum en þar kom að aðrir en þeir sem höfðu vakað yfir honum báðust undan enda virtist ljóst hvert stefndi. Vildu menn að Kristján yrði hjá Guðmundi þá nótt.
„Faðir minn var mjög nærgætinn við sjúklinga, var stundum sóttur til sængurkvenna og einu sinni hjálpaði hann konu í barnsnauð sem var mjög hætt komin og lifði hvort tveggja, móðir og barn. Þessa nótt, sem hann vakti einn yfir Guðmundi, fannst honum einu sinni sem honum væri þyngra en nokkru sinni. Til að svala honum svolítið, og létta honum ef verða mætti andardráttinn, þá vætti hann léreft og þvoði innan á honum munninn og kokið en síðan andlit og hendur og strauk svitann af hálsi og brjósti. Við þetta fannst honum Guðmundi hægjast mikið og nokkru seinna tók hann eftir því að hitinn var dottinn niður. Þetta hafði verið umskiptastundin, þegar bregður til bata eða dauða, en oft er svo mjótt þar á milli að örlítil hugulsemi eða vanræksla í hjúkrun virðist geta skipt þar sköpum.“
„Að deyja frá betri heimi – Ævisaga Jónasar Kristjánsson læknis“
Kafli 1.1 „Láttu þá sjá“
Kafli 2.1 „Snæringsstaðir í Svínadal“
Kafli 2.2 „Kristilegur barnalærdómur“
Kafli 2.3 „Svínadalur elur ær og ógnar sauðafjölda“
