Kjöt hefur frá upphafi ekki verið hluti af matseðli Heilsustofnunar Náttúrulækningafélagsins í Hveragerði. Það er gömul og sterk sérstaða en fyrir mér snýst hún ekki um að við séum á móti kjötáti.
Ég lít miklu frekar á þetta sem hluta af endurhæfingunni. Þegar fólk kemur hingað er það að stíga út úr sínu venjulega lífi í ákveðinn tíma. Það dvelur hér, fer ekki heim að kvöldi og fær tækifæri til að einbeita sér að sjálfu sér, hreyfingu, hvíld, næringu og nýjum venjum. Maturinn á að vera hluti af þeirri breytingu. Í smá stund gerum við hlutina öðruvísi.
Að rífa sig aðeins upp úr hversdagsleikanum
Flest eigum við okkar vanamynstur þegar kemur að mat. Oft er kjöt eða fiskur miðjan á disknum og síðan byggjum við meðlætið í kringum það.
Hér viljum við leyfa fólki að sjá að máltíð getur litið allt öðruvísi út. Við vinnum með grænmeti, baunir, linsur, heilkorn, tófú, egg, mjólkurvörur, fisk og aðrar fjölbreyttar samsetningar úr jurtaríkinu.
Ekki vegna þess að ein leið sé sú eina rétta, heldur vegna þess að það getur verið gott að stíga aðeins út fyrir vanann og prófa eitthvað sem maður hefði kannski ekki valið heima.
Hluti af endurhæfingunni
Sérstaða Heilsustofnunar er meðal annars sú að fólk dvelur hér. Það fær ákveðið skjól frá daglegu umhverfi sínu og getur einbeitt sér að breytingum á meðan á dvölinni stendur.
Kjötlausi matseðillinn passar vel inn í þessa hugsun. Hann er ekki einangruð regla heldur hluti af umhverfi sem hvetur fólk til að prófa nýjar venjur og sjá nýja möguleika.
Hefð sem nær aftur til upphafsins
Þessi sérstaða er ekki ný. Jónas Kristjánsson læknir, stofnandi og fyrsti læknir Heilsuhælis NLFÍ, taldi á sínum tíma dvalargestum fyrir bestu að borða hvorki kjöt né fisk á meðan þeir dvöldu á hælinu. Í skrifum frá fyrstu árum stofnunarinnar kemur einnig fram að eitt markmiðið hafi verið að sýna í verki að hægt væri að setja saman næringarríkt fæði án þess að kjöt væri nauðsynlegur miðpunktur máltíðarinnar.
Síðar var bent á það innan náttúrulækningastefnunnar sjálfrar að það væri misskilningur að stefnan snerist fyrst og fremst um að bannfæra kjöt og fisk. Heildin – lífshættirnir, gæði matarins og ábyrgð á eigin heilsu – var stærri en eitt hráefni.
Mataræðið hefur þróast og tekið breytingum með tímanum. Fiskur er í dag hluti af matseðlinum, en kjötlausa sérstaðan hefur haldist óbreytt.
Ekki regla sem þú þarft að taka með þér heim
Við gerum ekki ráð fyrir því að allir sem dvelja hér fari heim og hætti að borða kjöt. Það er ekki tilgangurinn.
Ef gestur fer héðan með fleiri hugmyndir að grænmetisréttum, lærir nýjar leiðir til að nota baunir og linsur eða einfaldlega leyfir grænmetinu að taka meira pláss á disknum, þá hefur dvölin þegar opnað nýjan möguleika.
Kjötlausi matseðillinn er ekki bann. Hann er boð um að prófa eitthvað nýtt.
Heimildir:
Náttúrulækningastefnan og landbúnaðurinn – NLFÍ
Innlend matvæli og náttúrulækningastefnan – NLFÍ
Halldór Steinsson er yfirmatreiðslumeistari á Heilsustofnun Náttúrulækningafélagsins í Hveragerði.
